Implementa Programa Gas no Parke Solar Redus Gastu Enerjia Elétrika

by -15 views

DILI (Timor Post) — Eletrisidade de Timor Leste, Empreza Publika (RDTL,EP) daudaun ne’e uza enerjia óleu pezadu iha hetan no Betanu ho kustu ne’ebé boot.

Tanba ne’e, EDTL hanesan empreza publika sei implementa tan programa rua hanesan Gas no Parke ba enerjia elétrika hodi nune’e bele redus gastu EDTL nian no konsumidór sira nian.

Vise Presidente Konsellu Administrasaun no Komisaun Ezekutivu Atendimentu Korporativu EDTL,EP, José Cabral Belo, tanba daudaun ne’e enerjia elétrika ho kustu ne’ebé boot, no husi programa rua ne’e bele ajuda redus kustu.

“Agora uma kain ida sosa eletrisidade 12 sentimu por KWH, entaun husi ami nia estudu iha nasaun lubuk ida ona mak halo aranjamentu hanesan ne’e, sira sosa enerjia solar husi investor sira hodi investe. Iha tinan 2019 nasaun Cambodia hetan kompañia ida ne’ebé fa’an baratu liu ba sira ho 3,5 sentimu por KWH agora daudaun ita uza 12 send KWH,” informa José iha kna’ar fatin EDTL Kaikoli, Kinta (15/07).

Nia salienta, iha nasaun lubuk hanesan Uzbekistan hatán kompañia ne’ebé fa’an parke solar ne’ebé baratu liután 2 sent por KWH. Depende tanba hanesan nasaun sira ne’e uza eletrisidade ho kapasidade boot tanba ne’e kustu ki’ik.

“Tanba ida ne’e maka EDTL iha ona programa aban bainrua bele redus ita nia gastus iha futuru mai, programa ida mak konversaun jeradór sira iha Betanu no Hera ba Gas, ne’ebé iha ita nia jeradór ida agora ne’e uza sistema bolu duel Combustion system, katak ita hadi’a didi’ak fali jeradór sira ne’e, ita bele uza fonte rua, ida bele uza mina no ida ita bele uza gas,” nia hatete.

“Gas ne’e iha irarkia presu iha mundu nia baratu liu kompara ho mina sira seluk, entaun agora daudaun ita fó sai ona dokumentu konkursu para bele hetan kompañia sira ne’ebé estudu viabilidade, para aban bainrua bele konverte ita nia jeradór nee ba fila-fali gas para bele uza fonte rua, se ita uza mina de’it operasaun la sustentavel,” nia dehan.

Tanba ne’e, projetu parke solar ne’e sei akumula rai ektare 100 iha munisípiu rua, hanesan Manatutu no Likisá. Nune’e EDTL sei koordena ho Ministériu Justisa hodi atribui rai estadu ba EDTL.

“Segundu programa ne’ebé ita atu halo ba produsaun ba futuru mai maka ita atu halo projetu Parke Solar ne’e boot 100 ektare infraestrutura ne’e iha Manatutu ho Likisá. Ita husu ona pedidu ba ministériu justisa atu atrubui rai estadu ba iha EDTL para halo,” nia katak.

“Agora daudaun mós ita hein lansa konkursu ba estudu viabilidade ba projetu rua ne’e, se estudu viabilidade mak liu ona bele demonstra mai ita katak rai ida nee bele halo parke solar ne’e entaun ita sei kombina kompañia sira mai ho modalidade bolu produsaun enerjia independent.”

Nia dehan, investor sira mak mai investe, governu Timor- Leste atribui de’it rai ba sira para investor ne’e bele halo infraestrutura, produs enerjia utiliza solar ba enerjia elétrika hodi nune’e bele fa’an ba EDTL.

Nia espera, parke solar ne’e implementa iha Timor-Leste bele hetan 5 sent por kompara ho uza liña elétrika ne’ebé hetan 12 sent por KWH, no ita bele hetan kompañia ka investor internasionál ne’ebé di’ak no baratu hodi nune’e fin anu 2022 bele investe ona. (jho)