ADVERTISEMENT

Advento Mak Tempo Haklean Fiar, Habót Domin No Hametin Esperansa Hodi Simu Maksoin Nia Mai

Timor Post - Relijiaun
  • Share
Luis Pereira, SJ

(Reflexaun badak ba Tempo Advento no domingo I advento: Is. 2,1-5; Sal. 121-122; Rom. 13, 11-14; Mt. 24, 37-44)

Husi: Luis Pereira, SJ

ADVERTISEMENT
SCROLL FILA BA NOTISIA

Kontexto!

Iha tempo udan, iha mós tempo bai-loron. Iha tempo kalan, iha mós tempo loron. Iha tempo tanis, iha mós tempo ksolok. Igreja oferese oportunidade oi-oin atu sarani sira bele aproveita hodi organiza sira nia moris fiar nian liu husi tempo liturjiku sira. Sirklu liturjiku komposto husi tempo sira hanesan: Advento, Natal, Komun/bai-bain, Quaresma, Paskua no inklui selebrasaun sira ba santo-santa sira nian. Sirklu liturjiku ne’e, hahu husi tempo advento no remata ho festa Naí Kristu Liu-rai.

Ita tama ona ba tempo liturgiku foun katak ano A. Tempo ida ne’e, hahu ho tempo advento. Tempo dahuluk ne’ebé loke odamatan ba tempo liturgiku tomak. Iha ne’ebé, ita hetan konvite atu partisipa no organiza ita nia moris hodi nuné ita bele hetan proveito espiritual ruma iha ita nia lao dalan ba Natal: simu Maksoin nia mai núdar ema.

Advento mai husi lia-fuan latim katak Adventus: to’o ona Ida ne’bé atu mai. Sé mak atu mai? Maksoin/Salvador: Ida ne’ebé mai atu soy umanidade husi forsa nakukun nian sira hanesan salan no forsa mate nian. Nia mak sei lori hikas ema o kriasaun tomak ba moris hamutuk ‘comunhão-união’ ho Maromak Trindade: Uno-Trino.

Tan ne’e, tempo ida ne’e iha funsaun rua:

1). Núdar preparasaun ida ba festa natal. Ita komemora Maromak Oan/Maksoin nia hít-an mai dahuluk iha ita ema nia lét. Nia hola isin ita ema nian, tama iha ita nia historia, iha ita nia moris, no ho ita atu bele soy ita. Iha Nia, ita hotu bele koalia ba Aman Maromak no vis-versa. Laiha tan dalan seluk ba Aman, se laós liu husi Oan. Nuné, ita dehan nia mak Maksoin ba umanidade iha nia totalidade. 2). Tempo ida atu halo lembransa/memoria hodi hanoin fila fali ba Jesus nia mai ba daruak iha tempo ikus, tempo parusia ne’ebé ita la hatene lós ninia loron no ninia horas atu to’o mai hanesan haktuir husi Evanjelho Saun Mateus.

Lee Mós:
Frakeza Umana, Labele Taka Amu Belo Nia Di'ak ba Povu TL

Ponto 3 ita bele reflete iha tempo advento ne’e:

  1. Haklean Fiar!

Tempo advento katak tempo haklean fiar. Tempo orasaun nian ida. Tempo ida ne’ebé, ita haré hikas ba ita nia laran-interior no halo jestaun ba ita nia moris rasik li-liu iha ita nia relasaun no Naí Maromak. Ita preciza iha kontato ida regular: neneik no beibeik ho Maromak (reza, le biblia, misa, nst).

Tempo ne’e, fanun ita atu buka hadia ita nia moris espiritual. Simplesmente, tempo atu ‘habokur’ ita nia fiar. Nuné, ita aproveita hodi prepara ita nia fuan liu tan ho sakramentu hadame malun/rekonsiliasaun ho Naí Maromak, maun alin sira, kriasaun no an rasik atu bele manan grasa sira ne’ebé tempo ida ne’e lori ba ita.

  1. Habót domin no esperansa!

Tempo advento mós mak tempo atu habót no renova/hafoun ita nia domin no esperansa iha moris no lao ba oin ho maun-alin sira núdar “Igreja em saida” ida.  Ita sai núdar liman-ain Jesus-Kristo nian iha ita nia familia no sociedade liu husi tulun sira: kura, konsola, no fahe paun ba malu hodi harí sociedade fraterno ida núdar konvite Papa Francisco nian ba ita iha enciclica foun: ‘Fratelli Tutti ne’ebé Parlamento Nacional Timor Leste opta ona.

Hare ba situasaun ita nia rain nian, ita iha odio malu, fahe malu ho grupo, oho malu, trata-malu, lori lia anin, kria lia-falsu/hoax, gossip, nst mesak deít sasukat atu ita aproveita tempo ida ne’e hodi habót ita nia domin ba malu núdar timor-an, hametin ita nia esperansa katak se ita halo mudansa ba ita nia moris ho baze iha ita nia fiar, ita sei kria timor forte no buras ida iha ne’ebé ita hotu mesak maun-alin deit.

  1. Fo roman ba malu!
Lee Mós:
Kardeál Dom Virgílio: Solok ida ba Igreja no Povu Timor-Leste

Iha tempo advento, ita haré lilin hát (4) ne’ebé hatudu importansia husi ema fiar nain sira ne’ebé peregrina hela. Ema fiar nain preciza ‘matan moris, neon nain’, haforte hakarak atu hetan konversaun, esperansa, no ho ksolok hasoru malu ho Naroman bót: Jesus-Kristu.

Lilin 4 ne’e, reprezenta semana hát ne’ebé Igreja oferese molok selebrasaun Natal. Kada semana ida, ita sunu lilin ida. Iha semana dahuluk, ita sunu lilin dahuluk hodi fo hanoin konaba perdaun Naí Maromak nian fo ba Adão no Eva. Iha semana daruak, ita sunu lilin daruak hodi fo hanoin ba ita konaba fiar Abrão no sira seluk lao ba rai prometida/rai ne’ebé Naí Maromak promete ba ninia povo. Iha semana datoluk, ita sunu lilin datoluk nian hodi fo hanoin ba ita konaba ksolok liurai Davi simu promesa aliansa Rohan-Laek husi YHWH/Naí Maromak povo Israel nian. Tan ne’e, domingo ida ne’e mós, konhecido ho naran Domingo Gaudete/Domingo Ksolok. Ikus liu, semana dahát, ita sunu lilin dahát nian hodi fo hanoin mai ita konaba profeta sira ne’ebé haklaken konaba Maksoin-Salvador ne’ebé atu mai.

Ita bele nota katak kada domingo/kada semana, wainhira ita sunu lilin ida, ninia forsa naroman nian aumenta husi domingo ida, ba domingo seluk. Wainhira ita to’o iha domingo ikus liu, ita iha naroman forte ida, iha Naroman Bót nia oin/naroman Natal nian, ne’ebé mai atu leno mundo liu husi rekonsilia ita ema ho Naí Maromak. Nia mak hasai ita husi forsa nakukun nian, husi forsa destrusaun nian, husi moris at no foer nian, no lori ita ba moris rohan laek hanesan haktuir husi Saun Paulo nia surat ba sarani sira iha Roma. Wainhira ita haroman an ho Roman bót ne’e no fahe ba maluk sira, ita nia  moris kontinua ‘konforma-an no konfigura-an’ ba no iha Jesus-Kristu liu husi Espirito-Santo. Ho lia fuan seluk, sai Maromak oan iha nia Oan Mane Mesak-Maksoin. Nuné, leitura sira domingo I tempo advento ne’e, aprezenta mai ita tema rekonstrusaun. Tempo atu rekonstroi: fiar, domin no esperansa.

Lee Mós:
Papa Francisco Nomeia Ona Dom Virgílio ba Kardeál

Ita habadak hodi dehan tempo advento mak hanesan tempo santo oan ida nomos tempo ksolok oan ida. Nuné, nia iha karakter rua hanesan ita dehan ona: karater dahuluk hanesan tempo preparasaun ida ba celebrasaun Natal ne’ebé ita sei komemora Jesus nia mai ba dala uluk iha ita lét no karakter daruak hanesan tempo ida ne’ebe ita halo memoria ou liu husi hanoin hikas ne’e, ita fila hikas fuan (metanoia/konversaun) ba Naí nia mai ba dala-rua iha tempo nia rohan.

Mai ita aproveita tempo advento ne’e, ne’ebé iha semana hát, hodi organiza no reorganiza ita nia moris. Liu husi dalan haklean ita nia fiar, habót ita nia domin no hametin ita nia esperansa, it abele simu ita nia Maksoin ho diak.  Ho lia fuan seluk, tempo atu halo metanoia: mudansa iha hanoin, hahalok, lia-fuan no konsiensia atu bele sai sarani diak ba an rasik, ba familia, ba sociedade no ba Igreja-nasaun Timor-Loro-Sae. So nuné deít mak ita bele hananu ho Salmista: “Ksolok bót wainhira ema dehan: lao ba Naí Maromak nia kadunan”. Amen!

(Hakerek nain Jesuita, hela iha Monserrat-Kasait, Liquiçá no Full-time lecturer iha Instituto São João de Brito (ISJB), Kasait-Liquiçá!)

 2,251 total views,  3 views today

Oinsa Ita nia Reaksaun iha Notisia Nee?
Like
Love
Haha
Wow
Sad
Angry
You have reacted on “Advento Mak Tempo Haklean Fiar, Habót Domin No …” A few seconds ago
  • Share
ADVERTISEMENT
SCROLL FILA BA NOTISIA


Notisia Timorpost Seluk


Komentariu :
Timorpost.com. Respeita tebes Ita Nia opiniaun. Laran luak no uza etika bainhira hatoo opiniaun. Opiniaun iha Ita Nia responsabilidsde, tuir lei ITE.

Varanda
Kategoria
Video
Buka
Watch
Facebook
error: